Hormon wzrostu, a choroba zwyrodnieniowa stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów ma nie do końca wyjaśnioną etiologię. Prawdopodobnie znaczenie mają tu czynniki genetyczne, dietetyczne (np. prozapalne diety zachodnie vs przeciwzapalna dieta śródziemnomorska), prowadzony styl życia (obciążenie mięśniowo-szkieletowe układu ruchu), stosowane leki, stosowanie treningu prowadzącego do destrukcji stawów (np. skoki z wysokości, parkour, zbyt intensywnie stosowane metody plyometryczne, bieganie po twardym podłożu typu asfalt, beton, kamienie; zła technika biegu, skoki na twarde powierzchnie itd.)

Jak jest zbudowana chrząstka stawowa?

Chrząstka stawowa jest zbudowana z komórek tkanki chrzęstnej (chondrocytów) zawieszonych w macierzy pozakomórkowej, w skład której wchodzą głównie woda, proteoglikany (najważniejszy z nich to agrekan),  składniki  mineralne  oraz  sieć  włókien  kolagenu  typu II (w mniejszym stopniu inne typy kolagenu). Prawidłowa chrząstka (razem z płynem stawowym) pozwala na wykonywanie ruchów w stawie oraz umożliwia równomierne rozłożenie obciążenia w stawie (amortyzacja wstrząsów i zgniatania).

Najbardziej zaawansowana formuła preparatu na stawy: https://sklep.sfd.pl/ALLNUTRITION_Collagen_Pro-opis40716.html

Proteoglikany i kolagen typu II zapewniają macierzy pozakomórkowej odporność na ściskanie i elastyczność. Wczesne zmiany degeneracyjne wiążą się ze zwiększeniem zawartości w chrząstce wody i zmniejszenia ilości proteoglikanów. Spada ilość kolagenu typu II oraz ilość komórek tkanki chrzęstnej. Organizm broni się przed procesem degeneracyjnym (aktywacja chondrocytów, powstaje nowy kolagen i proteoglikany), ale często jest to niewystarczające.  Wtedy mogą pojawić się zmiany degeneracyjne typowe dla osteoarthritis.

Choroba zwyrodnieniowa stawów obejmuje zarówno chrząstkę stawów, jak i błonę maziową oraz podchrzęstną warstwę kości budujących połączenie stawowe.

Jak się leczy chorobę zwyrodnieniową stawów?

Klasycznie w leczeniu OA stosuje się:

  • krem z kapsaicyną (zmniejsza odczuwanie bólu)
  • miejscowo stosowane i doustne NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne np. diklofenak sodowy)
  • paracetamol (acetaminofen; lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy)
  • inhibitory cyklooksygenazy-2 (COX-2); wybiórczo hamują COX-2, w odróżnieniu od leków z grupy NLPZ (które hamują COX-1 i COX-2)
  • opioidy (silne, narkotyczne leki przeciwbólowe; niektóre mogą lokalnie działać także przeciwzapalnie)
  • iniekcje dostawowe np. kortykosteroidów czy kwasu hialuronowego,
  • interwencje chirurgiczne

Niestety, leki z grupy NLPZ negatywnie oddziałują np. na nerki, wątrobę, indukują wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego, paracetamol wywiera wpływ na wątrobę (prowadzi do jej uszkodzeń), a inhibitory cyklooksygenazy-2 mają wyraźny wpływ na wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego. Poza tym jest to raczej terapia, w której skupiamy się na leczeniu objawowym, nie dotykamy przyczyn problemu.

Hormon wzrostu: sposobem na chore stawy?

Nową formą terapii choroby zwyrodnieniowej stawów może się stać podawanie hormonu wzrostu (GH). Należy do grupy hormonów polipeptydowych. GH jest w użyciu od kilkudziesięciu lat, w sporcie upowszechnił się jednak dopiero od połowy lat 80. XX wieku. Do 1985 r. dostępny był tylko GH pozyskiwany od zmarłych, mógł on wywołać CJD (Chorobę Creutzfeldta-Jakoba). W 1985 r. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) otrzymała raporty dotyczące 4 młodych dorosłych ze śmiertelnymi, powiązanymi z prionami przypadkami CJD (dostawali on hormon wzrostu w latach 60. XX wieku).  Dopiero rozwój inżynierii genetycznej pozwolił na opracowanie zamiennika. Niemniej nadal GH jest niesłychanie kosztownym środkiem. Podobnie jego efektor, IGF-1 (insulinopodobny czynnik wzrostu-1), kosztuje w Polsce za opakowanie, w oficjalnym obrocie bez refundacji ~2800 zł.

Badanie naukowe

Wg naukowców podawanie hormonu wzrostu sprzyja wzrostowi komórek tkanki chrzęstnej (chondrocytów). Celem tego badania była ocena skuteczności dostawowych wstrzyknięć GH w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawu skroniowo-żuchwowego (TMJ-OA). U szczurów wywołano TMJ-OA podając jodooctan monosodowy (MIA). MIA jest chemicznym induktorem powszechnie stosowanym w badaniach OA. Iniekcja MIA pozwala na wierne odtwarzanie zmian patomorfologicznych występujących w obrębie tkanek stawu u ludzi cierpiących na chorobę zwyrodnieniowej stawów, jak również na poznawanie mechanizmów chronicznego bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Po potwierdzeniu powstania choroby zwyrodnieniowej stawu, do jam stawowych szczurów wstrzyknięto rekombinowany ludzki GH. Stężenia GH i IGF-1 mierzono we krwi i płynie maziowym, a stopnie degradacji chrząstki i kości podchrzęstnej w OA rejestrowano w badaniu histologicznym i przy użyciu tomografii komputerowej.

Wyniki

  • stężenia GH i IGF-1 (insulinopodobnego czynnika wzrostu-1) wzrosły po miejscowym wstrzyknięciu GH w porównaniu z grupą kontrolną,
  • miejscowe wstrzyknięcie GH miało hamujący wpływ na objawy choroby zwyrodnieniowej stawu, co zaobserwowano w chrząstce stawowej i podchrzęstnej warstwie kości (ang. subchondral bone)

Wniosek

Dostawowe wstrzyknięcie hormonu wzrostu ma wpływ zarówno na w chrząstkę stawową jak i podchrzęstną warstwę kości. Wyniki tego eksperymentu sugerują, że dostawowe wstrzyknięcie ludzkiego hormonu wzrostu może być w przyszłości odpowiednią opcją terapeutyczną dla pacjentów cierpiących z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów.

Potwierdzono to również w innych badaniach np. prowadzonych na królikach. Wywołano u nich lokalne zmiany zapalne, typowe dla choroby zwyrodnieniowej stawów wstrzykując kolagenazę. Kolagenazy mają możliwość wywołania znacznej destrukcji tkanki łącznej.

Terapia

  • grupa 1 otrzymywała dostawowe wstrzyknięcia soli fizjologicznej raz w tygodniu przez 4 tygodnie.
  • królikom z grupy 2 wstrzyknięto 6 mg kwasu hialuronowego,
  • królikom z grupy 3 wstrzyknięto 6 mg kwasu hialuronowego i 3 mg rekombinowanego ludzkiego GH.

Wyniki

  • utykanie było widoczne we wszystkich grupach, ale najkrócej po łącznym podawaniu mg kwasu hialuronowego i hormonu wzrostu, czyli ta terapia przyczyniła się do najszybszej poprawy stanu zdrowia zwierząt,
  • grupa otrzymująca kwas hialuronowy i hormonu wzrostu doznała najmniejszych uszkodzeń chrząstki, w rejonie kłykcia udowego.

Wyniki tego eksperymentu sugerują, że w modelu choroby zwyrodnieniowej stawów jednoczesne wstrzyknięcie dostawowo kwasu hialuronowego i rekombinowanego ludzkiego hormonu wzrostu jest skuteczniejsze, niż wstrzyknięcie samego kwasu hialuronowego.

Referencje, badania, literatura:

Sang Beom Kim I in. Additive Effects of Intra-articular Injection of Growth Hormone andHyaluronic Acid in Rabbit Model of Collagenase-induced Osteoarthritis https://synapse.koreamed.org/upload/SynapseData/PDFData/0063JKMS/jkms-25-776.pdf

Soo-Min Ok I in. Local Injection of Growth Hormone for Temporomandibular Joint Osteoarthritis https://synapse.koreamed.org/upload/SynapseData/PDFData/0069ymj/ymj-61-331.pdf

Renata Stawicka-Wychowańska, Renata Górska Aktywność kolagenazy w tkankach przyzębia u pacjentów z cukrzycą typu I http://www.czytelniamedyczna.pl/1683,aktywnosc-kolagenazy-w-tkankach-przyzebia-u-pacjentow-z-cukrzyca-typu-i.html

Kinga Lis Bone Sialoprotein in Laboratory Diagnostic Work-up of Osteoarthritis http://www.ortopedia.com.pl/fulltxt.php?ICID=860587

Leana S Wen i in. The opioid crisis and the 2020 US election: crossroads for a national epidemic https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)32113-9/fulltext

ERIKA RINGDAHL i in. Treatment of Knee Osteoarthritis https://www.aafp.org/afp/2011/0601/p1287.html

Justin Gelesky Physiopathology and Intervention in Osteoarthritis: A Systematic Review Review https://academicworks.cuny.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2244&context=gc_etds

Jos Runhaar The role of diet and exercise and of glucosamine sulfate in the prevention of knee osteoarthritis: Further results from the PRevention of knee Osteoarthritis in Overweight Females (PROOF) study https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0049017215002796

Udostępnij znajomym

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *